Η ζωή με διαβήτη
Μπορείτε να βρείτε όλες τις απαραίτητες πληροφορίες για να κατανοήσετε τον διαβήτη, τις γενικές επιπτώσεις του, τις αιτίες και τις συνέπειές του και πώς να θέσετε τον διαβήτη υπό έλεγχο.
Διαβήτης
Τι είναι ο διαβήτης;
Αρχικά, ο σακχαρώδης διαβήτης, που συχνά αποκαλούμενος απλώς «διαβήτης», είναι μια χρόνια μεταβολική νόσος, δηλαδή μια χρόνια ασθένεια που επηρεάζει τον τρόπο πέψης των τροφών στον οργανισμό.
Καθώς η τροφή μετατρέπεται μέσω της πέψης σε μικρά μόρια που μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως πηγή ενέργειας από τα κύτταρα του οργανισμού, οι υδατάνθρακες μετατρέπονται κυρίως σε γλυκόζη, η οποία απελευθερώνεται στην κυκλοφορία του αίματος.
Η ποσότητα σακχάρου στο αίμα, που ονομάζεται γλυκαιμία, ρυθμίζεται από την ινσουλίνη, μια ορμόνη που παράγεται από το πάγκρεας, ένα όργανο που βρίσκεται στην κοιλιακή χώρα. Με πιο απλά λόγια, η ινσουλίνη λειτουργεί ως το κλειδί που βοηθά τη γλυκόζη του αίματος να εισέλθει στα κύτταρα του οργανισμού, μειώνοντας έτσι τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα. Η επίδραση αυτή λέγεται ότι είναι υπογλυκαιμική.
Στην περίπτωση του διαβήτη, είτε η παραγωγή ινσουλίνης είναι ανεπαρκής, είτε ο οργανισμός σας δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει την ινσουλίνη που παράγει τόσο καλά όσο θα έπρεπε. Αποτελεί ένα φαινόμενο που ονομάζεται αντίσταση στην ινσουλίνη. Σε κάθε περίπτωση, υπάρχει περίσσεια γλυκόζης στην κυκλοφορία του αίματός σας που μπορεί να προκαλέσει σοβαρή βλάβη.
Πώς γίνεται η διάγνωση του διαβήτη;
Η διάγνωση βασίζεται σε εξετάσεις σακχάρου στο αίμα, ορισμένες φορές σε διαφορετικές καταστάσεις: σε κατάσταση νηστείας ή και πριν και μετά την κατανάλωση υγρού που περιέχει γλυκόζη, στην εξέταση HbA1c (γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης) που μετρά τη μέση τιμή σακχάρου στο αίμα σας κατά τους τελευταίους 2 έως 3 μήνες, ή σε μια τυχαία εξέταση σακχάρου στο αίμα. Σε περίπτωση διαβήτη άλλων τύπων εκτός του τύπου 2, απαιτούνται άλλες εξετάσεις.2
)
)
Πώς μπορεί να διαγνωστεί ο διαβήτης τύπου ΙΙ;
Υπάρχουν διάφορες εξετάσεις για τη διάγνωση του διαβήτη. Καθεμία από αυτές πρέπει να επαναληφθεί και δεύτερη ημέρα για τη διάγνωση του διαβήτη. Η εξέταση θα πρέπει να πραγματοποιηθεί σε χώρο υπηρεσιών περίθαλψης (π.χ. στο ιατρείο του γιατρού σας ή σε αιματολογικό εργαστήριο). Εάν ο γιατρός σας κρίνει ότι το επίπεδο του σακχάρου στο αίμα είναι πολύ υψηλό ή εάν έχετε τα συνήθη συμπτώματα υψηλού σακχάρου στο αίμα και το αποτέλεσμα της εξέτασης είναι θετικό, ο γιατρός σας μπορεί να μην σας ζητήσει να κάνετε και δεύτερη εξέταση για τη διάγνωση του διαβήτη.
Ακολουθούν οι τρεις συχνοί τρόποι διάγνωσης του διαβήτη:
Εξέταση γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης (HbA1c): Η εξέταση HbA1c μετρά τη μέση τιμή του σακχάρου στο αίμα για τους τελευταίους 2 έως 3 μήνες. Το πλεονέκτημα αυτής της μεθόδου διάγνωσης είναι ότι δεν απαιτείται προηγουμένως νηστεία. Ο διαβήτης διαγιγνώσκεται όταν η τιμή HbA1c≥6,5%.
Γλυκόζη πλάσματος νηστείας (FPG): Αυτή η εξέταση ελέγχει τα επίπεδα της γλυκόζης νηστείας στο αίμα. Νηστεία σημαίνει ότι δεν έχετε φάει και δεν έχετε πιει τίποτα (εκτός από νερό) για τουλάχιστον 8 ώρες πριν από την εξέταση. Αυτή η εξέταση συνήθως γίνεται νωρίς το πρωί, πριν το πρωινό γεύμα. Η διάγνωση διαβήτη γίνεται όταν η τιμή γλυκόζης νηστείας στο αίμα είναι ≥ 126 mg/dL.
Δοκιμασία ανοχής στην από του στόματος γλυκόζη (OGTT): Η εξέταση OGTT είναι μια δίωρη εξέταση που ελέγχει τα επίπεδα τη γλυκόζης στο αίμα, πριν και 2 ώρες μετά την κατανάλωση ενός γλυκού ροφήματος. Με αυτόν τον τρόπο, ο γιατρός σας βλέπει πώς επεξεργάζεται τη γλυκόζη ο οργανισμός σας. Η διάγνωση διαβήτη γίνεται όταν η τιμή γλυκόζης αίματος 2 ωρών είναι ≥200 mg/dL
Αμερικανική Διαβητολογική Εταιρεία – Διάγνωση
)
)
Μια παγκόσμια νόσος
Είναι ο διαβήτης μια συχνή πάθηση;
Η απάντηση είναι ΝΑΙ.
Σύμφωνα με τη Διεθνή Ομοσπονδία Διαβήτη, 537 εκατομμύρια ενήλικες πάσχουν από διαβήτη παγκοσμίως, δηλαδή 1 στα 10 άτομα του συνολικού πληθυσμού ενηλίκων. Ο αριθμός αυτός προβλέπεται να αυξηθεί σε 643 εκατομμύρια (1 στους 9 ενήλικες) έως το 2030 και σε 784 εκατομμύρια (1 στους 8 ενήλικες) έως το 2045. Ο διαβήτης προκάλεσε 6,7 εκατομμύρια περιστατικά θανάτου το 2021 - 1 περιστατικό κάθε 5 δευτερόλεπτα.3
Μόνο στις ΗΠΑ, 37,3 εκατομμύρια ενήλικες πάσχουν από διαβήτη και εκτιμάται ότι 1 στους 4 από αυτούς δεν το γνωρίζει. Εκτιμάται επίσης ότι ο διαβήτης προκάλεσε άμεσα 1,5 εκατομμύρια περιστατικά θανάτου παγκοσμίως το 2012 και επιπλέον 2,2 εκατομμύρια περιστατικά θανάτου λόγω της υψηλής γλυκόζης στο αίμα που αυξάνει τον κίνδυνο καρδιαγγειακών και άλλων παθήσεων.2
)
)
Οι πολλαπλοί τύποι διαβήτη
«Έχω ακούσει ότι υπάρχουν διάφορα είδη διαβήτη. Αληθεύει;»
Πράγματι, αν και θα πρέπει μάλλον να πούμε ότι υπάρχουν διαφορετικοί τύποι διαβήτη. Η πιο συχνή μορφή είναι γνωστή ως διαβήτης τύπου ΙΙ: περίπου 90% των περιπτώσεων διαβήτη είναι τύπου 2. Συνήθως εμφανίζεται σε ενήλικες όπου αναπτύσσεται αντίσταση στην ινσουλίνη ή όπου η παραγωγή ινσουλίνης καθίσταται ανεπαρκής. Τα συμπτώματα μπορεί να μη γίνονται αντιληπτά για χρόνια, συνεπώς απαιτούνται εξετάσεις σακχάρου στο αίμα σε άτομα που διατρέχουν κίνδυνο, ιδίως όταν λαμβάνεται υπόψη ότι ο διαβήτης τύπου 2 μπορεί να καθυστερήσει ή ακόμη και να προληφθεί χάρη στη λήψη μέτρων για έναν υγιεινό τρόπο ζωής. 3,4
Ο διαβήτης τύπου Ι, που κάποτε ονομαζόταν νεανικός διαβήτης (ή ινσουλινοεξαρτώμενος διαβήτης), παρατηρείται όταν το πάγκρεας παράγει ελάχιστη ή καθόλου ινσουλίνη. Πιστεύεται ότι οφείλεται σε μια αυτοάνοση αντίδραση (το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται στον οργανισμό κατά λάθος) και επηρεάζει σχεδόν το 5% των ασθενών με διαβήτη. Σε αντίθεση με τον διαβήτη τύπου 2, τα περισσότερα περιστατικά αναπτύσσονται γρήγορα και διαγιγνώσκονται σε παιδιά, εφήβους και νεαρούς ενήλικες, ωστόσο μπορεί να αναπτυχθεί σε οποιαδήποτε ηλικία. Ο διαβήτης τύπου Ι δεν μπορεί να προληφθεί και απαιτείται η λήψη ινσουλίνης καθημερινά για την επιβίωση.3,5
Υπάρχουν και άλλοι τύποι διαβήτη, αλλά σε αυτόν τον ιστότοπο, το κύριο επίκεντρο αφορά στον διαβήτη τύπου 2. Για τυχόν περαιτέρω ερωτήσεις σχετικά με τον διαβήτη και άλλες μορφές, επικοινωνήστε με τον γιατρό σας.
)
)
Πρόληψη του προδιαβήτη
«Έχω ακούσει για μια πάθηση που ονομάζεται “προδιαβήτης»”. Τι είναι;»
Ο προδιαβήτης είναι μια πάθηση κατά την οποία τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα είναι υψηλότερα από το φυσιολογικό, αλλά όχι αρκετά υψηλά για τη διάγνωση διαβήτη. Εκατομμύρια άτομα παγκοσμίως δεν γνωρίζουν ότι πάσχουν από προδιαβήτη, γι' αυτό είναι σημαντικό να εξετάζονται για την πάθηση.5
Τα άτομα με προδιαβήτη μπορεί να αναπτύξουν διαβήτη τύπου ΙΙ αργότερα στη ζωή τους. Υπάρχει ο κανόνας «1/3»: περίπου το ένα τρίτο των προδιαβητικών ατόμων θα αναπτύξει διαβήτη μέσα στα επόμενα 5 χρόνια, το ένα τρίτο θα παραμείνει προδιαβητικό, ενώ το άλλο ένα τρίτο θα επανέλθει στη φυσιολογική κατάσταση.6
Ναι, όσοι εμφανίζουν προδιαβήτη διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου. Ο έλεγχος του βάρους μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη της εξέλιξης από προδιαβήτη σε διαβήτη και στην αποφυγή καρδιαγγειακών προβλημάτων.6
Centers for Disease Control and Prevention. What is diabetes? Reviewed September 5, 2023.
Centers for Disease Control and Prevention. Diabetes tests. Reviewed: February 28, 2023. Accessed January 2024.
American Diabetes Association. Diagnosis. Accessed January 2024.
National Institute of Dibetes and Kidney and Digestive Diseases. Diabetes Statistics. Reviewed February 2023. Accessed February 2024.
World Health Organization. Global report on diabetes. Published April 21, 2016. Accessed January 2024.
Centers for Disease Control and Prevention. Type 2 diabetes. Reviewed April 18, 2023. Accessed January 2024.
Centers for Disease Control and Prevention. Type 1 diabetes. Reviewed March 25, 2021. Accessed January 2024.
Centers for Disease Control and Prevention. .Prediabetes. Your chance to prevent prediabetes. Reviewed December 30, 2022.Accessed January 2024.
AIA. Pre-diabetes: Why it matters and what you can do about it. Published 2021. Accessed January 2024.