Η ζωή με υψηλή χοληστερόλη
Μπορείτε να βρείτε όλες τις απαραίτητες πληροφορίες για να κατανοήσετε την χοληστερόλη, τις γενικές επιπτώσεις της, τις αιτίες και τις συνέπειές της και πώς να θέσετε την χοληστερόλη υπό έλεγχο.
Χοληστερόλη
Γιατί να την ελέγξω;
«Διατρέχω κίνδυνο από την υψηλή χοληστερόλη;»
Η υπερχοληστερολαιμία είναι μια πολύ συχνή πάθηση. Το 2008, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας δημοσίευσε στατιστικά στοιχεία σχετικά με τον επιπολασμό της αυξημένης ολικής χοληστερόλης μεταξύ ενηλίκων παγκοσμίως.1
Έχουν προσδιοριστεί πολλοί παράγοντες κινδύνου για την υψηλή χοληστερόλη.
Ηλικία
Ο κίνδυνος για υπερχοληστερολαιμία αυξάνεται με την ηλικία. Επειδή η ικανότητα του οργανισμού για κάθαρση της χοληστερόλης μειώνεται καθώς μεγαλώνουμε, τα επίπεδα χοληστερόλης αυξάνονται, γεγονός που με τη σειρά του αυξάνει τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου και καρδιακής νόσου.2
Φύλο
Οι γυναίκες μετά τα 50- έτη (ή μέχρι την εμμηνόπαυση), τείνουν να έχουν χαμηλότερα επίπεδα «κακής χοληστερόλης» (LDL), ενώ σε οποιαδήποτε ηλικία έχουν υψηλότερα επίπεδα «καλής χοληστερόλης» (HDL). Ωστόσο, μετά την εμμηνόπαυση (περίπου στην ηλικία των 55 ετών), τα επίπεδα χοληστερόλης χαμηλής πυκνότητας λιποπρωτεΐνης (LDL) στις γυναίκες αυξάνονται.2,3
Οικογενειακό ιστορικό
Ορισμένες μορφές υπερχοληστερολαιμίας μπορεί να οφείλονται στην υπερπαραγωγή «κακής χοληστερόλης» (LDL) από το ήπαρ, με γενετική προδιάθεση. Σε πολλές περιπτώσεις, όμως, η υψηλή χοληστερόλη οφείλεται σε συνδυασμό κληρονομικών χαρακτηριστικών και διατροφής καθώς τα μέλη της οικογένειας συχνά διαθέτουν κοινές συμπεριφορές και τρόπο ζωής.2
)
)
Συμπεριφορές και επιλογές τρόπου ζωής
Καθώς το ήπαρ παρέχει επαρκή ποσότητα χοληστερόλης για την κάλυψη των αναγκών του οργανισμού, η χοληστερόλη από τη διατροφή θα πρέπει να είναι περιορισμένη. Τα τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε κορεσμένα λιπαρά (κρέας, γαλακτοκομικά προϊόντα, κ.λπ) ή σε τρανς λιπαρά (τηγανητά, εξαιρετικά επεξεργασμένα τρόφιμα) μπορούν να συμβάλουν στην υψηλή χοληστερόλη και σε συναφείς παθήσεις, όπως η καρδιακή νόσος. Η επιλογή τροφίμων με χαμηλή περιεκτικότητα σε τρανς λιπαρά, νάτριο (αλάτι) και πρόσθετα σάκχαρα (π.χ. άπαχο κρέας, θαλασσινά, γαλακτοκομικά προϊόντα με καθόλου ή χαμηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά, δημητριακά ολικής άλεσης, φρούτα και λαχανικά) ή με υψηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες (π.χ. βρώμη και φασόλια) και με ακόρεστα λιπαρά (π.χ. αβοκάντο, ελαιόλαδο…) μπορεί να βελτιώσει το λιπιδαιμικό προφίλ σας.2
Η έλλειψη σωματικής άσκησης μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση του σωματικού βάρους, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε υψηλή χοληστερόλη. Το κάπνισμα είναι επιβλαβές για τα αιμοφόρα αγγεία, καθιστώντας τα πιο πιθανό να συσσωρεύσουν εναποθέσεις λίπους.2
)
)
Τα διαφορετικά επίπεδα αποτελεσμάτων στις εξετάσεις αίματος
«Έχω δει τις τιμές της HDL και της LDL στα αποτελέσματα των εξετάσεων αίματος. Πώς πρέπει να τις ερμηνεύσω;»
Οι εξετάσεις χοληστερόλης απαιτούν όντως αιμοληψία, ωστόσο το λιπιδαιμικό προφίλ περιλαμβάνει κάτι περισσότερο από τη λιποπρωτεΐνη υψηλής πυκνότητας (HDL) και τη λιποπρωτεΐνη χαμηλής πυκνότητας (LDL), συχνά αποκαλούμενες «καλή χοληστερόλη» και «κακή χοληστερόλη»-. Τα αποτελέσματα της εξέτασής σας δείχνουν επίσης τα επίπεδα των τριγλυκεριδίων και της ολικής χοληστερόλης.
Τα τριγλυκερίδια είναι ένας τύπος λίπους που αποτελεί πηγή ενέργειας για τον οργανισμό και η ολική χοληστερόλη αντιπροσωπεύει τη συνολική ποσότητα χοληστερόλης στο αίμα, συμπεριλαμβανομένων των HDL, LDL και τριγλυκεριδίων.
Σε έναν ενήλικα, τα (επιθυμητά) φυσιολογικά επίπεδα χοληστερόλης έχουν ως εξής:
Γενικά επιθυμητό επίπεδο
Ολική χοληστερόλη κάτω από 200 mg/dL ή < 5,2 mmol/L
LDL (κακή) χοληστερόλη
κάτω από 100 mg/dL ή < 2,6 mmol/L
HDL (καλή) χοληστερόλη
πάνω από 60 mg/dL ή > 1,5 mmol/L
Τριγλυκερίδια
κάτω από 150 mg/dL ή < 1,7 mmol/L
Τα αποτελέσματά σας είναι σημαντικά, αλλά θα πρέπει να ερμηνεύονται από τον γιατρό σας. Ανάλογα με την ηλικία, το φύλο, το οικογενειακό ιστορικό, τον τρόπο ζωής σας, τις συνήθειες καπνίσματος (ή την έλλειψη αυτού) και άλλους παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου, ο γιατρός σας θα είναι σε θέση να κατανοήσει την πλήρη εικόνα και να καθορίσει εάν πρέπει να ληφθούν μέτρα ή όχι, εάν τα επίπεδα πάνω από το «φυσιολογικό» εύρος της LDL χοληστερόλης θα πρέπει να μειωθούν.4
Πράγματι, ορισμένα φάρμακα μπορούν να αυξήσουν τα επίπεδα της LDL ή των τριγλυκεριδίων. Μεταξύ αυτών, μπορούμε να αναφέρουμε τα γλυκοκορτικοειδή, ορισμένα διουρητικά, τα από του στόματος οιστρογόνα και τους β-αποκλειστές.5
Οι μεταβολές των επιπέδων μπορούν να επηρεαστούν από πολλούς παράγοντες
«Γιατί τα επίπεδα χοληστερόλης μου αυξήθηκαν από την τελευταία εξέταση;»
Πολλοί παράγοντες διαδραματίζουν κάποιο ρόλο στα υψηλά επίπεδα χοληστερόλης. Μεταξύ άλλων, είναι η ηλικία (ο κίνδυνος για υπερχοληστερολαιμία αυξάνεται με την ηλικία), οι επιλογές του τρόπου ζωής, όπως οι διατροφικές συνήθειες - οι οποίες για παράδειγμα περιλαμβάνουν τρόφιμα με υψηλή χοληστερόλη - ή η έλλειψη άσκησης, η αύξηση του σωματικού βάρους ή ακόμη και η χρήση ορισμένων φαρμάκων.5,6
Συχνότητα ελέγχου χοληστερόλης
«Πόσο συχνά πρέπει να ελέγχω τη χοληστερόλη μου;»
Τα επίπεδα χοληστερόλης πρέπει να ελέγχονται τουλάχιστον κάθε 4 έως 6 χρόνια, ξεκινώντας από την ηλικία των 20 ετών και συχνότερα αν έχετε οικογενειακό ιστορικό υψηλής χοληστερόλης. Απευθυνθείτε στον γιατρό σας σχετικά με τι ενδείκνυται για εσάς.5,6
)
)
Πριν από μια εξέταση αίματος
«Θα χρειαστεί να κάνω κάτι για να προετοιμαστώ για την εξέταση χοληστερόλης;»
Μπορεί να χρειαστεί να μείνετε νηστικοί - να μην φάτε ή να μην πιείτε - για 9 έως 12 ώρες πριν από την αιμοληψία. Ο γιατρός σας θα σας ενημερώσει αν πρέπει να νηστέψετε και αν υπάρχουν ειδικές οδηγίες που πρέπει να ακολουθήσετε.7
Συχνότητα ελέγχου χοληστερόλης
«Υπάρχουν κίνδυνοι κατά την εξέταση χοληστερόλης;»
Μην ανησυχείτε, η εξέταση χοληστερόλης ενέχει ελάχιστο κίνδυνο. Μπορεί να αισθανθείτε ελαφρύ πόνο ή να εμφανίσετε μώλωπες στο σημείο όπου εισήχθη η βελόνα, αλλά τα περισσότερα συμπτώματα υποχωρούν γρήγορα.7
)
)
World Health Organization. World map gallery. Prevalence of raised blood cholesterol, ages 25+, age standardized: both sexes, 2008.Accessed 4/4/2024
Centers for Disease Control and Prevention. Know your risk for high cholesterol. Reviewed May 15, 2023.
StarMed Healthcare. How and when to have your cholesterol checked. Published August 1, 2022. Accessed January 2024.
Centers for Disease Control and Prevention. Get a cholesterol test. Reviewed May 15, 2023. Accessed January 2024.
Rhee EJ et al. Korean J Intern Med. 2019;34(4):723-771.
WebMD editorial contributors. Frequently asked questions about cholesterol. Reviewed November 3, 2022. Accessed January 2024.
National Institute of Health – US National Library of Medicine. Cholesterol Levels. MedlinePlus website. Updated April 4, 2022. January 2024.